Skip to main content

Full text of "Salita at buhay na pinagdaanan nang Haring Patay na si Don Juan [microform] : sampo nang caniyang capatid na si D. Pedro sa cahariang Ungria at ang princesang si Doña Maria na anac nang Haring Gonzalo sa Reinong Alejandria"

See other formats


Imprenta at Libreria ni J. Martini 

Plaza Moraga 34-^^6, Cal(ler6n de la Barea 108 at Kstraude T.'Binmdoli 

Ipinagbibill sa LIBRERiANG ito ang mga suml 
sunod na aklat sa wikang tagalog: 

Bi^hay ni Aladino 

Alejan(lre at D. Luis 
Almanzor 

Arturo, Lauro at Rosalio 



Amang s\ ^esiis 
Bal(lovino 
Beatriz ^ 

Beata Marfa 
Bernardo Oarpio 
Bertong laseng 
Blanea Flor 

Babaying Samaritana 

Gabayong Ta]>la 

Gelira 

Gonde Urbano 

Gonstaneio at Urbano 

Grieelda 

Dama In<^8 

D.a Mareela 

D.»- Maria sa Ahas 

Doee Pares 

Dr. Jos^ Rizal 

Dr. Jose Burgoa 

D. Diego at l).^ ^t^ana 

Edmundo 

Eliseo at ni- Fejiza 
Eliseo at Plortensio 
Esopo 

Emilio 

Felizardo 

Fieles Araantes 

Elorante at Laura 

Elorentina 

Floririo 

Gonzalo de C6rdova 

Gunla.s 

Haring Asuero 

> Calabaza 

> 8aiil at David 

> Salomon 
Ibong Adarna 
Isabela 
^aeobTna 
Jaime del Prado 



■ 



u 



Biiihay ni Jos6 Flores 

> Jose Yendido 
Juan Baeliiller 
Juan ^at Maria 
Juaii Patdy 
Juan Tinoso 
Juan TamAd 
Juan Labuyo 
Julieta at Rpmeo 
Leopoldo 
Ludovi(;o 

Landas na Tuntunin 
Ligaya sa Langit at 3 
Maria Mereed 
Manrique 

Ntra. 8ra. de Antipolo 
Pantinople 
Perpetua 
Prineipe Gimeno 

> (b'untis " 
y Erastro 

> - Igmidio 

> 01ivei;os 
Pitong Infantes de Lara 
Proeeso 

Plus-Santorum 5 pangeat 
Pondo Pilato 
Reina Mora 
Rodolfo 

Rodrigo de YiHaar 
8anta Ana 

> Euialia 

> Isabel 

> Regina 
Sagrada Misa 
iSigesmundo 
Sofia, Teresa at Maura 1 



i 



- Santong si Moises , 

> Tablante de Rie^monte 
» Tatl6ng Nuinero 

» Tatlong Personas 

> Tom^s at ^laria^ 

> Totoo at iSinungaling 

> Uliran ng Gabaitan 

> Urbana at ni Feliza 
» Villarba 



Isang palalsipaD: Birubirn knng sanlan taniaaD -P- 0. 








BUHAY NA PlNA^DAANAN JN^ HaRW^ PaTAY 






^S',^ 1 




%P) KAHARIANiillN^lTTiy. 




^ 



SALITA AT BUHAY 

ITA PINAGDAANAN NANG HARING PATAY 

ISTA SI 

PON JUAHr 

sampo nang eaniyang eapatid 

ma si D. Pedro sa eahariang Ungria. 

AT ANG rRINCESANG ST 

DONA MARIA 

na aede i^ang HariDg GoEzalo sa Reinong 
ALEJANDRIA 




,.#■■; - :■■ ■ ■ 
MAY NILA:-i 915. 

IMPRENTA AT LIBRERIA 

KI 
3. M:^RTII!4'B2Z 

?. Horaga 34/36, P. ealderon \% Real 153/1^, lot. at Estraude 7.-BiDnDdoL 



m 



^0^0>t^0^t$l0l^0l0¥^^^ ^ t ^^ttl0m0l0l^^^^t0^^m0^0^m0t ^ ^m00^0ll0^0^^ ^ 



SALITA AT BUHAY 

NA PINAGDAANAN NANG HARING PATAY 

NA sr 

DON JUAN 

eampo nang eaniyang eapatid 

na si D. Pedro sa eahariang Ungria, 

AT ANG FRIN-CE3ANG SI 

DONA MARIA 

na ande nang HariDg Gonzalo sa Heinong 
ALEUANDRIA 



O dunong na ua|as^ang Omnipotent© 
gumaua.t, lumalang nitong boong Orbe, 
alalayan mo pong dila» eo.i, magsabi 
nang isang salita sa madla,t, marami. 

At sa autoridad . nang filosofia,t, 
may tangan nang grado nang astrologra, 
aeong isang mangmang alititanabin nild 
nangabas sa inyong matalinong eieneia. ~ 

At sa inyo namang maayos na isip 
aco,i, mangbabauae doo,i, mangangapit, 
sentido,t, poteneia eabima.t, laatulig 
tiisin sa puso anglibae pag lait. 



Pupunoan co ra yaring sasabihin 
upan din matanto ninyo at malining, 
eun baga.t, mdmali utati'g eong quilan]ia 
itong eapupunan sa nalisyang turing. 

Nang unang panah6n sabi sa historia 
nangyari sa lupa at reino nang Ungria, 
doo,i, may nag hari bdo sa asaua 
nguni at mayroong an^e na dalaua. 

Yaong si D. Pedro ngalan nang panganay 
siyang heredero nang sang eaharian, 
ang bansdg nang buns6 priaeipe D Juaa 
magandang lalaqaing ualang maeabagay. 

Itong si D. Pedro ang naguing asaui 
ay prineesang bunyi sa reinong Navarra7 
siyang pinutungan nang eetro t, eoroaa 
nang haring bieaan bantog na monarea. 

Natira sa reino priaeipe D. Juaa 
sa eaniyang amang pinaeamamahal, 
palibhasa.i, buaso ang pagpalagay 
di na ibig halos sa mata.i, maualay. 

Di lubhang nalaoa dinatnan nai^g saquft 
ang mahal na hari talag^ naag Laagit. 
sa bigat nang damdam hining4,i, napatid 
lang naiuang au^e sabihia aag hapis. 

At aaag malibiagr na aag hsiring namat&y 
nag puIoz2 g na agdd aag sang eaharian, 
priaope i). Ju8n siyang masalinan 
nang eorona.t, eetro at eapangyarihan. 

Mulang mag eorona. yaong l^agong hari 
sa hihigang baaig ay nalulugami, 
namahay sa puso ang lumbay pighati 
ang dah:l sa am&ng buhay na napaui. 



Lisaain co muna at ang ipagbadyd 
ang Haring GoDzalong na sa Ale^andria, 
malaon nang arao b^o sa asaua 
dapoua,t, may isang anae na prineesa 

Si doiia Maria ang bansag nang ngalan 
butihing prineesa niyang minamahal, 
ang eahalimbaua.i, arao na sumilang 
ualang macatu]ad sa sang eabarian. 

Ang tabas nang muc-ha,i, ualang maeatulad 
buan manding bago sa pamamanaag, 
si Yenus pa yata,i, alaagang di hamae 
ang ngipin ay parang guinto manding uagas. 

Ang dalauang matai, tulad sa diamante 
daig ang earbungeo manga batong rubi, 
sampo pa nang arao halos mag enelipse 
sa himaiang diquit na eauili-uili. 

Liig pa,i, eun tingnan garing manding bato 
mistulang malinao sa manga espejo 
quias nang eatauan humiguit eay Ffefco 
buhoe >^y eatulad nang gnintong hinilo. 

Cun sa halimbaua.t, huhuardn lamang 
nang ganda at diquit nang paugangatauan 
ang alin mang pintor ay mag-aalangdn 
eumuha nang huad sa-gayong^earretan. 

Ang msguing pinee! man nang pintor Apiles^ 
na ealsaiitaan eun baga.t, iguhit, 
sueat ang matabin ay naeatutulig 
dala nang malsquing taeot at panganib. 
^ Dito sa balitang manga cariquitan1 
nang nasabing rosa na bagong sumilang, 
ang bang6 at samyo.i, laguing bumubueal 
na parang bulaelae na eun sa halamanan. 



Ang madlang priaeipe.t, manga eaballerb 
duque, eonde.t, marques manga magumoo, 
sabihin ang daming hindi mamageano 
sa pangangasaua,i, doon din ang tungo. 

Ang bunying monarca,i, nag aalapaap 
dahil sa prineesang bugtong* niyang anae, 
ibig na matanto niya,t, matalastas 
ang eahihintnan nang signos planetas. 

Agad nagpatauag ang bunying monarea 
nang isang marunong at tauong bihasa, 
di naman nalaon dumating pagdaea 
doon sa palacio,i, nangagtuioy sila. 

Maquitanang hari ang bihasa,t, paham 
inanyayahan nang nupu sa luelupan, 
at saea sinabing mangyarlng paquingan 
ang sasabihin eong bilang eatanungan. ^ 

Na mangyari baga sa aqui,i, sabihin 
ang maguiguing palad nang anae eong guilio, 
ibig eong matanto naman at malining 
ang signos planetas bagang mararating. 

Bag6t nang marunong na ipinagbadya 
6 Saeramagestad at bunying Alteza, 
baea po saeali magdalambati ca 
€un iyong malaman ang sigeos planeta. 

Hindi anang hari .baquit di sabihin 
at nang matalastas palad na daratnin, 
tugon nang bihasa.i, eun gayon po,i, dinguin 
at ipahahayag sa iyong luningning. 

Sa manga planeta,t, signong tinamaan 
nang bunying prineesa nitong eaharian, 
iba sa eapoua ang palad na tangan 
maguiguing asaua,i, isang haring patdy.. 



' — 7 — 

At eun dumating na arao na t^rmino 
iialaga nang Dios palad nang ande mo, 
may isang matandang eusang parlrlto 
pagsasabihan ca sa iyong palaeio. 

Pageasabing gayon agad napaalam 
iniuan ang haring tiguib ealumbayan, 
di mapiguil-piguil luhang bumubueal 
na halos malagot ang hiningang tangan. 

Sa ar^ao at gabi hindi magupiling 
palagui na siya na daraing-daing, 
eamunti mang eanin hindi eumaeain 
anopa,t, sa banig naratay na tambing. 

Ano,i, sa matanto nang bunying prineesa 
may saqult ang hari na eaniyang ama, 
naupo sa eatre.t, nagbuntong hininga 
ito ang sinabi at "^ipinagbadya. 

Haring aquing amd ano ang^dahilan 
nang saquit mong ito ngayong dinaramdam, 
^abihin mo am^,t, sa aquin ay turan 
at nang mapalaguian nang remedio,t, tapal. 

Ang sagot nang hari |ay buns6!.... aniya 
,angJ;anong mong ito,i, malaquing halaga, 
yaring aquing bibig ay di co mabuea 
at papanao mandin ahg tangang hininga. 

Ang pageahiga co,i, di saqult at damdam 
eundi sa pighating sa puso,i, namahay, 
hindi maeatuiog sa gabi at arao 
at siya co yatang daang ieamatay. 

Caya aquing buns6 huag nang uneatin 
'dahil nang pighati.i, huag siyasatin, 
mararamay ca pa nang hirap sa aquin 
<3un matalast£|.s mo ang puno at dahil. 



V 



D.yata amd eong pangalauang Dios 
iia quiniquilala nang an^e mong irog, 
sa tanang pighati at iyong himutoe 
magdadamay tayo hangang sa matapos. 

Ang an^e mo am6 ngayo.i, pahayagaii 
upang maeatulong at maeaalalay, 
eun eahima,t, ieao hindi maramayan 
tuluDgang aliuin eun may ealumbayan. 

Ang sag6t nang hari 6 an^e eong ibig 
ang iyong pagtanong ay tantong mapilit, 
yayamang eun gayon hayona,t, maquinyig 
sa matinding damdam nang puso co,t, dibdib. 

Ano pala buns<5,t, samang eapalaran 
nang iyong planeta.t, signong tinamaan, 
sabi nang bihasa.t, manghHi^hulan^ paham 
maguiguing as^ua.i, isang haring"^ pat^y. 

Tagon nang priueesa baquin poeo am4 
sa dahilang iyan ay malulumbay ca, 
eun ang Poong Dios siyang may talaga 
sino sa nilie-ha ang maeasusuay ^pa. 

Ang Dios na Poon ang iyong bagayan 
yaong saeriii^io nang Santo Abrahan, 
sa Die^s na Poon ay niyong i-alay 
ang dugo ni Isaae at 'sampo nang buhay. 

Pahid na ang luhan^ nanalong sa mat4 
at ipag-loualhati nang poon eo,t, am4, 
sa Patriarea Isaae aeo po.i, mapara 
nang siya.i, ihain sa Dios na Amd. 

Naisban ang pusong puno nang pighati 
natapon ang lumbay nang mUhal na hari^, 
ayon sa matamis at uieang mabunyi 
nitong umaalio na an^e na piii. 



Patdin eo,t, bayaan muna ang malauae 
bagang salitaan nang mag am^ng liyag, 
ang tutungubin co ngayong^ ipabayag 
ang bari sa Uogriang na sa pagbibirap. 

Sa pagea.t, sa eaniyang pigbati.t, damdam 
mag mula ang amd niya ay mamat^y, 
siyang dabil bagang di ieapalagay 
sa bihigang banig niyong pagearatay. ^ 

Di eaguiesa-guinsa ay isinoot niya 
damit pagea bari at ang capa-m8g4ia, 
at tuloy tinangnan eetrong mabaiaga 
gayon din sa ulo niya ang eorona. 

Sa ealiuang eamay ospada ang tangan 
saea nanielobod sa barap nang altar, 
guinamit ang i^oong eababaang asal 
tuloy nanalangin nang ganitong bagay. 

Aniya,i, Dios eong lubbang masaelolo 
Amang nagealoob niy&ring bininga co, 
magdalita ca po at pabayagan mo 
ang alipin mo pong natauag sa iyo. 

Mag mula na niyaong aeo,i, eoronaban 
mag hari Dios eong iyong ealooban, 
aco,i, di naupo sa trondng loeloean __ * 
^ sa manga consejo,i, di naquiquiraral. 
V Ngayon po,i, paquingan Dios na Popn co 
/ang bik^ie nang baring natauag sa iyo, 
at maukla lamang sa balisang ito 
upang maealinga ang conseJeros co. 

Cun sa balimbaua.t, na sa eabirapan 
ang guilio eong am4,i, iyong paalaman, 
ipabintulot njong aquiDg mabalinban 
sa pagca,t, siya eong nasa ang dumamay. 



'"■»•■ 



— 10 — 

Can na sa guinhaua.i, di lalong salamat 
at sa pangaeo mo,i, doon mapanatag, 
ngani ibig eo rin namang matalastas 
nang ang loob co,i, lubhang alapaap. 
« Ay sa eatamisan nang eaniyang hibie 
at sa ealubhaan nang paghihinagpis, 
linoob nang Dios may nag eantang voces 
ang ipinagbadya.i, yaong ninanais. 

Ang-ui&a nang vOces na parang pag tug6n 
^ ang haring am^ mong iyong pinopoon, 
na sa purgatorio dagabdab nang apoy 
parasa nang Bios may tatlong puong ta6n. 

Gung sa halimbaua.t, iyong hahalinhan 
pabintulot naman yaon nang may. eapal, 
ang sa ieasampuo niyang hirap lamang 
ang tatangapin mo,t, siyang ealooban. 

-Sumagot ang hari na balot naeg s^quit 
easabay ang luha na namamalisbis, 
6 Dios na Poon at Hari nang Langit 
aeo.i, hahalili ano mang masapit, 

Ano eaya baga,t, aeo.i, naguing ao^e 
eun di maearamay sa eaniyang hirap, 
pinamuhunanan nang pagal at puy^t 
nang am4ng marunong magmahal sa an^e. 

Sumagot ang voces eung ngayo,i, yari na 
ang hatol nang Dios bigay na seateneia, 
aquing sasabihin at ipagbabadya 
paquingang' mabuti 6 bunying monarea. 

lyong pabandohan ang boong sang reino 
eapit-baya.t, hoong nasasaeupan mo, 
ang iahat nang tauo mura,t, maguinoo 
pauang ma|catipon sa real palaeio. 



— 11 — 

At ang balang isa,i, mangag si pagdala 
nang titig-isa ngang alpiler na sady^, 
at ipatirie mo naman eapagdaea 
sa iyong eatauan 6 bunying monarea. 

Pagea tupad nito at maitirie na 
icao,i, mamamatay na u^lang pagsala, 
at ang mangyayaring di mo maquiquita 
ang paglubog nitong eahariang Ungria. 

Ualang matatanao sa boong sang reino 
eun maguing dagat na eundi ang palaeio, 
at saea ang iyong bange^y na toto6 
sino man ualang easama ca rito' 

Pagea sabing gayon hindi na umimie . 
at b^lang nauala ang nag eantang Yoees, 
sa pananalangin nang hari.i, nagtindig 
parang ualang loob at gulo ang isip. 

Ipinag utos nang ilaead aag bando 
sa loob at labas nang eaniyang reino, 
houag may sumala arao na icatl6 
at mangageatipon sa real palaeio. 

Matanda at bata.i, mangag si pagdala 
natig pareparejong alpiler na )sadyd, 
ang hindi sumuno(l at di tumalima 
buhay ang eapalit^at ipagdurusa. 

At saea nag ntos ang eatre.i, ihanda 
pamutihkn niyaong diamante at mutia, 
sari-saring peilas dito ay ieana 
manga esmeraidang mariquit na sula. 

Nagbihis nang lalong amorosang damit 
ang eahalimbaua.i, eometa sa Langit, 
anopa,t, eauangis nang quias at tindig 
ang eabalitaang prineipe Adonis. 



-^/ 



r' 



— 12 — 

Saea ipinutoDg eorona sa ulo 
tinangnan sa eamay deadema at eetro, 
yaong pananamit niya at vestido 
par&ng isang noviong eaeasaiing bago. 

Nguhi.t, itong hari nama.i, may panata 
sa Dios na Poon at Virgen Maria, 
babaying maguisnan earamay sa dusa 
ano mang hichura,i, maguigulng asaua. 

Sa eaniyang eatre pagdaea.i, humilig 
eatulad nang lagay ang isang may saquit, 
hinihintay yaong seateneia nang Langit 
gauad na psirusa niyang ninanais. 

Nang dumating yaong arao na ieatlo 
ay siyang pagdating nang lahat nang tauo, 
pauang naugagtuloy sa real palaeio 
sabihin ang dami na di mamageano. 

At pareparejong may dala at taglay 
tig-isang alpiler ang hliuae sa eamay, 
linapitan nanga niyong earamihan 
haring na sa eatre na nalulupaypay. 

Na eun ito bagang alpiler itirie 
ang boong eatauan nagsisipanginig, 
ang haring D. Ju3n nama.i, nagtitiis 
na masunod lamang ang hatol nang Langit. 

Nang matupad yaong manga eautusan 
at mapabaon na sa boong eatauan, 
ang tauo sa reino,i, pauang nanga tunao 
lumaqui ang tubig na di ano lamang. 

Naguing isang dagat ang boong reino 
ualang nalilitao eundi ang pBlaeio, 
jLangit na mataas! (ispiong di mang-lomo 
at di mapahanga sa nangyaring ito? 



Aog lagay nang reino ay eataeot-taeot 
daig pa ang bayang guinnnao nang Dios, 
balang macaquita matigas mang loob 
sa ganooDg bagay pilit mag-ialambot. 

Lisanin co muna ang bagay na ito 
pag-anhing saysayin lumubog na reino, 
ang ating tungohin sa salitang it6 
ay nang mabaiita sa Navarrang reino. 

Manang isang gabi na eatahimiean 
ang haring D. Pedro sa Navarrang bayan, 
himbing nang pag tulog pagdaca,i, pinueao 
niyong isang voce8 gayari ang ^saysay. 

Ang uiea nang voces na ipinagbady^ 
, 6 buoying D. Peelro hari sa Navarra, 
houag eang mahimbing hayo,t, lumaead ca 
ngayon di.i, tumulae sa reinong Uogria. 

Ang iyong eapatid daratnan mong patiy 
nguai,t, houag moDg ilibing ang ban^e^y, 
isilid sa eaibn pag-yamanin^ tunay ^ 
at ito ay utos nang Poong may eapaL 

Big]a mong ihatid sa Aleiardtia 
agad ipaeasal sa bunying prmeesa, 
pageatapos niyoog pag dedesposad^ 
ilulan sa daong at cayo,i, malis na. 

Haring si D. Pedro tambmg iia nagbuhat 
uang oras ding yaon ay nag handang agad, 
Bang maihanda na sasaquiang eaguiat 
piloto,i, lumula,t, marinerong lahat. 

Sabibin pa baga ang tulin nang daong 
palibhasa.i, sunod sa hangi.i. »favor, 
8a aua nang DioB at nang Yirgeng Poon 
dumating nang agad sa reinong linayou. > 



1 



_ 14 «- 

Naualan Dang loob ang haring D. Pedro 
nang maquita yaong lumuliiiog na reino, 
caya,t, ipinondo ang eanilang bareo 
doon sa hagdanan nang real paiaeio. 

Ang luha nang hari sa matd,^ nanatae 
sa lagay nang bayan na mistulang dagat, 
alin eayang puso ang di masisindae 
ang baeal mang dibdib pilit matitibag. 

Nagpatuloy sila sa palacio,i, nanhie 
hinanap ang bangeay nang haring eapatid^ 
nang maquita niya ay napapahilig ^ 
sa eatre anaquin larau|^ nang s&quit. 

Ang loob at puso ay tantong nagtaea 
nitong si D. Pedro hari sa Navarra, 
lagay ni D. Juan buhay ang eapara 
gayong laong patdy hindi nag-iiba. 

Ipinag-utos na ang cajon ilaan 
na paglululanan nang sa haring bangeay, 
nang maisilid na pagdaea.i, tinaepan 
sa eanilang barco,i, agad inilulan. 

Pinatid ang sao at lumayag sila 
pinunta ang reino nang Alejandria, 
sai aua at tulong naeg tatlong Persona 
di lubhang nalaon dinating din nila. 

Pagdating sa puerto ay nagsalva real 
guinanti sa guilid nang salva rin naman, 
ipinag-utos^ nang dalhin sa eatihan 
yaong abang haring eoronadong patay. 

Ya6n namang hsiri sa Aleiandria 
hindi mapalagay at nababalisa, 
di caguinsa-guinsa,i, styang pagdating na 
Bang isang matandang eaguiat na nagbady^. 



— 15 — 

Uiea naDg tnatanda sa hari,i, ganito 
daquilang monarea na panginoon »^co, 
ngayo,i, mag-aaho,t, nariyan sa puerto 
ang eapalaran po prlneesang an^e mo. 

Pageasabing gayon matanda.i, nauala 
hindi na naquita anaqui ay bula, 
ang loob nang hari ay humangahanga 
at di mapageuro ang gayong balita. 

Di earaearaea.i, ^umating pageouan 
ang haring D. Pedro.t, bangedy ni D. Juan, 
sampo nang vasallong manga easamahan 
sabihin ang gulong hindi ano lamang. 

'Pinapanhie naman nang haring Gonzalo 
at pinapagtuloy sa real palaeio, 
at pinapagsabi nang sadydng totoo 
niyong paglalaebdy sa eaniyang reino. 

Naroon ang tanang eamahalang lahat 
at nageaeatipon consejo sa salas, 
ang haring D. Pedro pagdaea.i, nangusap 
gayari ang sinabi na ipinahayag. 

haring Gonzalo yaring paglalaebay 
ang una,i, s^ iyo at eusang dadalao, 
ipinahintulot nang Poong may eapal 
na dinatnan quitang lubhang mahinusay. 

At ang iealaua daquilang monarea 
gayari dinguin mo ang ipagbabadyd, 
di mula sa aquing sarilihg mag-isa 
eung hiddi ang Dios siyang may talagS. 

Loobing mataniis at houag sumueal 
yayamang siya nga ang may ealooban, 
prineesang an^e mo,i, ating ipaeasal 
sa aquing eapatid eun cahima,t, patdy. 



_ 16 - ■ 

' Houag mapaitin naug puso.t, loob mo 
at itoi, talaga nang Poong si Cristo, 
tinamaang paiad sa prineesang signo 
di mula sa aqui,t,'di galing sa iyo. 

Pdgeasabing gayong ang hari,i, nagtindig 
nabual sa tayo.t. naualang nang isip, 
ang haring D. Pedro ay agad lumapit 
sumaelolo siya sa haring may hapis. 

Uiea ni D. Pedro paghusay nang loob 
luagan ang dibdib at huag malunos, 
mapait mang apdong di sueat masahot 
tiisin sa puso at loob nang Dios 

Nang mahimasmasan ang haring Gcoiiz%\6 
ang nasambit niyang uiea ay ganito, 
jay masamang palad at tangi sa m.undo 
saan pa hahanga ang eapalaran eol 

Gahalimbaua co,i, yaong nag maeetas 

sa isang baeuran niyaon iardineria, 
iisa ang tatging bueo nang sampaga 
siya pang nalooy rgayon at naianta. 

Aba Eang anao eu na quinandong eandong 
maeetas nang puso at iisang bugtong, 
ang asang ligaya,i, ualang toua igayon 
aho ang gagauin eun loob nang Poon. 

Sa pagea at ito,i, talaga hang Langit 
di maUataDgui sa eaniyaug ibig, 
palibhasa aeo,i, hamae na buiisie, 
tiisin co eahit anoman ang pait. ^" 

Ito yaong hula nang bihasa,t, pantas 
nang daeo pa roong 8quing ipatauag, 
hindi nagea bula,t, dumating na agad 
ang arao na ito sa ipinaegnsap. 



Matapos maisip ang pagayong fo^a.f 
ipinasuado na ang prlneesang mahai, 
nang oras na yaon dumating ding namatE. 
ajig talang mari^uit na naeariringal. 

At gayon din naman yaong arzobi8po 

Da ipinatauag nang haring^ Godz&!o, — 

hiiidi napaliban at dumating dit^ 
eaaebay nang manga pili niyang vasallo, 

Pagdating ay agad guinanap pageoaaii 
ang patiy na hari,t, prineesa.i, qaifiasal, 
oanon sa muralla ay pinasusuhaa 
nguni at ang reiaoi, 'malaqui aag lurabay. 

Dahil sa eanilang butihing prineesa 
naeasal sa pat^y na hari sa Uagria, 
hindi mapagcuro,t, iniisip nila 
€un ano.t, inibig na maguing asaiia. 

Ano,i, sa matapos yaong eagulttbaii. 
bunying arzobispo nama,i, napaalam, 
sa mahal na hari,t, tanang eapisanau 
at umouing agad 8% eaniyang bayaii. 

Yaong arzobispo nang maeaalis na 
princesa,i, lumapit lumuhod sa amd, 
ua namamalisbis ang luha^sa mati. 
at saea nagsabi nang ganitong badya. 

O haring am^ co beadieionan mo pd 
yaring iyong ande na mapapalayo, 
mapait maog lubos sa dibdib mo.t, puso 
ariing matamis ang pageaeasando. 

Ngayo,i, panoorin nang matitig may kaSiag 
ang dalauang piso na nageaeaharap, 
isang naealuhod tutunguhi,i, hirap 
ang liilulahura.i, di maeapangasap. 

HaLRING PATAY. * 2 



-- 18 — 

Princesa,i, sa hapis halos mapalugmoe 
eataua.i, malat^ at quilie nang lunos, 
aug dibdib nang amd nama,i, ibig mutde 
sa malaquing babag sa ande na irog. 

Caya sa paghinging siya,i. bendieionan 
nangingimi uaring dila.i, nangangatal, 
ibang sinasabi.i, di na mauatasan 
sa higpit nang dusa nang pagpapaalam. 

Aniya,i, amd co houag mong isaquit 
nang mahal mong loob ang aquiDg pag-alis„ 
na may panahon ding;^ icao,i, mabibihis 
nang lalong ligaya eun tulot nang Langit 

Sa salitang ito ay nang mapaqumgan 
naiig haringi Godz41o ay naligayaban, 
^nguni hindi lamang niya matitigan 
ang mue-ha nang ande na nagpapaalam. 
, Gayon ma,i, guinanap ang hinging bendieion 
nang an^e §a, am^ng lipos nang lingatong, 
sabihin ang hapis nahg tanang doroon 
hahag sa prineesa nilang pinopoon. 

Nang matapos nanga.i, nagtindig na agad 
ang^ haring D. Pedro.t, ang ipinangusap, 
camiji, paalam na D. Gronz3long hayag 
haring sinusunod nang boong Oiudad. 

Sumagot aag hari na si D. GoDzalo 
Dios ang matnubay sa paglayag ninyo, 
eahimanauari dumating din eayo 
nang lubhang payapa sa Ungriang reino. 

Inilulan nanga yaong mag-asaua 
ang patay na hari,t, si dona Marla, 
Dgani.at nag luesa yaong Ale^andria 
dahil sa prineesang tulad sa pat&y na. 



<^ 



— 19 — 

Doon sa hinahong eaniiang pag-laead 
tulin nang sasaquiang parang lumilipad, 
may naringig silang voces na nangnsap 
ito ang sinabi na ipiDahayag. 

O D. Pedrong hari sa Navarrang bayan 
ang bilin sa iyo nang Poong may eapal, 
eua saan quinuha bangedy ni D. Juan 
ang abaog asaua.i, doon mo rin iuan. 

Ano,i, nang matapos yaong ilang letra 
hindi na umuliDg^ voces na nag eanta, 
ipinatuloy na aog pag layag niia 
saelolo sa hangin tulin sabihin pa. ^ 

Sa gayong pag layag di lubhang nalaon 
sa sadyang Ungria dumating ang daong, 
doon sa hagdanan"^ ipinondo tuloy 
hari at prineesa pagdaca,i, nag-ahon. 

Ang caJon naDg j)at^y quiaalag na tambing 
muhng imlagay sa eatreng may tabing, 
ang puso nang hari halos na malaguim 
aua sa prineesa hipag niyang guilio. 

Nag uiea ang hari eay doiia Maria - 
malaqui aag aquing eilumbayang dala, 
dahil sa gunitaag maiiuan ca na 
nala eang casama,t, nag iisa-isa. 

Di anong gagauin sinta eong eapatid 
yamang nariegig mo ang sabi nang voc6s, 
eun maearating na dito at sumapit 
iiuan na quita manao na aco,t, malis. 

Bathin mo na bunso eusa eang magtagal 
ang iyon^ asaua,i, houag pabayaan, 
upan din ang madlang manga eahirapan 
bihisaii sa huli nang eaguinhauahan. 



_ 20 - 

Pagtiis nang lumbay sinta eong eapatid 
at ang manga luba sa mat^ ay pabid, 
di anong gagauin talaga nang LaBgit 
ariing ligaya.t, eordeai nang dibdib. 

Houag sasauaan ang iyong asaua 
eahit siya.i, patdy bubay ang eapara, 
eaya bibibisan sa touitoui na 
itong eapatid eong pooa mo at sinta. 

Bathin ang dalita at malaquing hirap 
sa Dios na Poon doon ca tatauag, 
at sa Yirgen Mariang aua ay laganap 
upang ipag-adya ano mang bagabag. 

Itong alipin eong maitim na negra 
cahima,t, masama, ang hiehura niya, 
iiuan sa iyo.t, nang may utusan ca 
dito sa palaeio siya.i, maeasama. 

Nguni datapoua.t, iyong iilagan .^ 

ang negra.i, tetoong pasiahan nang galao, 
houag pa-uupin sa sillang loeloean 
sapagca,t, maanghit eambing ang eabagay. 

Hariag si D. Pedro ang uieang sinambit 
paalam na bunso paalam na ibig, 
eaauaan ca rin nang Dios sa Langit 
tumulong sa iyong cahirapa,t, sfiquit. 

Yaonat, tuinugpa sa bareong sasaquian 
ang haring D. Pedro,t, yaong tanang eaual, 
tulin nang paglayag na di ano lamang 
hangang sa saaiapit sa Nayarrang bayan. 

Ibimpil co rito at ang ipagbadya 
nangyari sa buhay ni dona Maria, 
aang pag aalaga sa sintang asaua 
at manga inasal nang ahlang negra. 



LaloDg naeahapis sa prineesang aba 
lupa man 6 tauo maquita ma,i, uala, 
aug lagay nang reino dagat na misttila . 
lalaqui nang alon na hindi eauasa. 

Ang luha sa mata.i, hindi napapatid 
palagui na siya sa hinihie hibie, 
at di maeausap ang negrang maanghit 
ang lahat nang suloe, ang sinasalics|c. 

Aeg bunying prineesa tataghoy daraing 
sa arao at gabi ay di magupiling, 
eahit eamunti man hindi eumaeain 
sa malaquing sindde taeot rang panimdim. 

Lalapit sa siping nang asauang pat^y 
aeg lagay narg mue-ha ay pinagmamasdan, 
at saea hihilbie" at mananambitan 
nang ealunos lunos at ealumbay lumbay. 

O haring D. Jiian tigas nang loob mo 
b8quit di silayan ang abang lagay co, 
mangyarieg sagutin asg tanong sa iyo 
di ca na cumibo,t, di mo asieaso. 

leao pala.i, siyang aquing eapalaran 
ipinagealoob nang Poong may eapal, 
hindi mo na aeo nangyaring nahintay 
nang quitang dalaua,i, mageausap lamang. 

Ito baga poon ang siyang pag-ibig^ 
sa sintang asaua ang mata,i, isilip, 
idilat na poon at bue-hin ang bibig 
atg manga luha co sa matd ay pahid. 

Cun aquing titigan pisnging namumula 
ang eahalimbaua.T, bagong bueang rosa, 
lagay naeg bibig mo,i, tiia tumataua 
nang touang maquita ang iuha sa mata. 



_ 22 ~ 

D. ,Juan eong ibig eun totoong patdy 
hindi nagmamalio itong ijong bangedy, 
lalong tumataba lagay nang eatauan 
ang liuanag mo pa,i, parang isang arao. 

Ibang nageaeamit nitong matrimonio 
para baga nating quinasal na bago, 
may malaquing tou8,t, daquilang fe3tejo 
aeo ang caiba,t, nag luesa ang reino. 

Lalong ibig co pang aco,i, mamatdy na 
sa oras na itot, manao ang hiniuga, 
(ay! D. Juang ibig sinta eong asaua 
houag sa ganitong lalagui sa dusa. 

Aling eahirapan ang di ibinabao 
iniuan si am^ng tiguib ealumbayan, * 
aeo naman dito,i, na sa pamamanglao 
ualang maeausap eundi ang iyong bangeay. 

Ang tulog mo naman ay napaeahimbing 
di ca na sinidlan nang aua sa aquin, 
pagtindig na poon ieao ay gumising 
aeong asaua mo,i, iyong eausapin. 

Ang manga pag daiug aquin munang lisan 
at ang sabihin co,i, ang eahahangaean, 
buhay na nasapit nang harlng D. Juan 
paiibhasa,i, Dios ang may ealooban. 

Nang mangyari naegang siya maeatupad 
senteneia nang D.os at Haring mataas, 
at bibihisan na nang guinhauang lahat 
ang haring D. Juan na sa paghihirap. 

Puno nang alpiler ay nangag si litao 
sumipot na lahat doon sa eatauan, 
di co pag-aanhin sa pananambitan 
ni dona Maria sa asauang hirang. 



- 23 — 

Hinihimas himas bange^y naog asaua 
raitong nahahapis ea abang prineesa, 
bahd ang eatulad nang luha sa mat^ 
ang manga alpiler dito na naquita. 

Lalo nang nahapis ang uica,i, gsinito 
baquin at minartir iyang eatauan mo, 
aling tampalasan sa manga Yasallo 
ang lumapastangan sa haring para mo. 

Inisa isa nang eaniyang binunot 
itong manga alpiler na pauang nag tusoe, ! 
nang sa hangang liig ano.i, nang umabot 
ang haring patay siya nang pag-quilos. 

Na eun eaya hindi maeabaogon lamang 
apat na con8ejo ang nasa bombonan, 
ang hasirang loob nang tauo sa bayan 
pauang hasaoli sampong eaharian. 

Loob nang princesa,i, nagtatalo mandin 
ang toua nang puso,i, may eahalong laguim, 
ang pinag iisip ang mabuting gauin 
<cun bagat, magbagong ang asauang guilio. 

Sa g&Y<m aniyang eahabang pairahon 
na di eumaeain pilit magugutom, 
ang aeala niya.i, ean ito.i, magbangon 
i^ad maeaeain itong haring poon. 

Uala naman siyang pageatiualaan 
na mag luto baga nang mabuting ulam, 
ang aliping negra.i, siyang tinauagan 
ito ang sinabi at ipinagsaysay. 

Negra.ip bantayan mo ngayon ang poon mo 
baea maliegat ca nang bihn sa iyo, 
houag gagalauin alpiler sa ulo 
X2apag nangahas ca,i, palit ang buhay mo. 



\ J 



— 24 — 

Umalis na ngani ang bunying prlneesa 
na pa sa eosina.t, iniuan ang negra, 
sa enaito nang Hari nag iisa isa 
sijang may alagang tumitingin baga. 

Palibhasa,!, eegrang labis nang gumalao 
anomang maquita ay pinag mamasdan, 
hinipo-hipo ang boong eatauan ^" 

bilin nang prineesa.i, hindi pinaquingan. 

Malaqiung di hamae ang , panguiguilal^s 
sa lagay nang haring eaniyang namalas, 
ibig na bumangon hindi maeabuhat 
at di maeayanan ang ulo,i, mabig^t. 

Ang aliping negra ay sa eagaslauan 
ang ulo nang hari panocri,t, tingnan, 
ay sa pagtat^eang hindi ano lamang 
alpiler binunot pinagpahamaean. 

Ang haring D. Juan nagbangon pagdaea^ 
at eaniyang niyaeap ang aliping negra, 
ang isip ay siyang earamay sa dusa 
eaya.t, ang uiniea quita,i, asaua na. 

Dito sa pagbangon nang hariug. D. Juan 
napaui ang tubig at biglang naparam 
naoli sa dati yaong eaharian 
at ualang nangyari na anoman lamang. 

luan co na ito,t, aquing ipahayag 
sa hariug D. Juan manga panguDgusap, 
di ca maitangui aniya at palad 
niyaring eatauan eong Dagtii^ nang hirap. 

Ang lagay mq Dgayon cahima,t. mahalay 
sa eapoua tauo.i, masamat, alangan, 
naguiDg paogaeo co sa Poong may eapal 
maguiguing reina ca nitong eaharian. 



— 25 — 

Mariiigig ang gayon nang aliping negra 
toua.i, ualang sueat pagparahang iba, 
-^lumueso sa upo at nagsasayao na 
sa harap nang hari,i, ipinaquiquita. 

Saea ang guinaua,i, na pasa eosina 
at si dona Maria sinalubong nanga, 
minuramura na nang di gayong uiea 
alangang sabihii;i sa isang alila. 

Mat^.i, nangdidilat, anaqui ay leon 
cabangisa,i, ibig lahat ay malipol, 
tinaeap-taeapsn di na nag hinahon 
bageus na iniring yaong panginoon. 

Hayo ang uinica,t, sumaeosina ca 
ibig maqui-apid sa aquiDg asaua, 
ang boong asa mo,i, mag lalaurel ca 
bago,i, hindi,t, aeo ang totoong reina. 

flayo na,t, paroon sa eusinang ag^d 
at eoeinera eang aquing iniatas, 
ang manga para mo,i, di sueat humarap 
sa is^ng monarea at haring mataas. 

Anopa.t, guinauang isang eoeinera 
bago,i, daraquilang bantog na prineesa, 
hindi na nag isip ang euhilang negra 
at sa panginoon hindi eumilala. 

Lalabas . papasoe itong negrang hunghang 
at si dona Maria siyang tataeapan, 
uala namang imie na anoman lamang 
at di mapag'uari nasapit nang buhay. 

Can m&eatapos na nang pangongoeina 
at matahimie na,t, ualang guinagaua, 
papatae na lamang sa mat^ ang luha 
sa Dios na Poon magpapabahala. 



•^ 



— 26 — 

Sa balang loob mo,i, aco,i, umaayon 
Ylrg^Dg mapagpala loang mapag-amp6Q, 
ang anomang hirap na bigay mo ngayon 
ay tinatangap eong lubhang mahinahon. 

iAy! haring D. Juan baq|iit eaya baga 
anong nagaua eong di mo jn.m&gSLnda, 
di mageaea gayon ang euhilang negra 
eundangan turo rbo ito,i, gauin niya. 

Sueat iealumbay nang loob ni am^ 
ang sasapitin co,t. di'ua,i, talastas na, 
ang lagay eong ito.i, eung siyang maquita 
pageaearaanan nang malaquing guerra. 

T7ala namang daang aco,i, maeataanan 
at di.eo talastas aeg patutunguhan, 
isa pa,i, panganib sa manga sueaban 
dahil sa puri co na ini-iDgatan. 

Ay D. Juang ibig laquing hirap bag4 
nitong iyong hand6g na di co maeaya, 
pinapanginoon na sa Ale^andria 
naguing eoeinera nang aliping negra. 

Hapis nang prineesa nama,i, lisanin co 
ang aquing sabihin hsrl sa palaeio, 
tinipon ang lahat na manga consejo 
at saea nangusap ang uica,i, ganito. 

Maghanda nang isang darsguilang fiesta 
at susuhang lahat eanon sa muralla, 
lansanga,i, tabingan sarisarieg tela 
sa arao nang aquiDg pag dedesposada. 

Umasi^te eayong lahat na guinoo 
igayae ang l8r6 nang pag totorneo, 
at ang deadema ay ihanda ninyo 
sa pageoeorona nitong reinang bago. 



— 27 — 

Ang manga consejo.pagdaca,i, dumul6g 
sa harap naog hari at sila.i, nag handog, 
6 Saeramagestad at altezang bantog 
mag-loualhati po ang eaniyang loob. 

Baea nadidimlan ang aming monarea 
ieao po,i, mag isip at mag ala-ala, 
baquin isasalin ang eetro.t, eorona 
sa isang maitim at hamae na negra. 

Laquing eas'raan nitong eaharian 
sa eapua harlng iba.t, ibang bayan, 
tatauaguing reina naming igagalang 
ay isang aliping negrang hamae lamang. 

leao po,i. monareang ualang easing taas 
may eoronat, eetro poon naming lahat, 
maguiguing asaua.i, isang negr^g hamae 
sa talampaean mo,i, di pa yata dapat. 

Ang sinta, nang hari ihinguil sa iba 
eahit anie pastor at tauong vilana, 
ay pumili lamang nang maganda-ganda 
na ieadadangal naug cetro,t7 eorona. 

Ang sagot naog hari di anong gagauin 
ay siyang talaga nong Dios sa aquin, 
naguing pangaeo co sa mahal na Yirgen 
easalanang mortal eun hindi co sundin. 

Caya ang utos co,i, siyang sundm ninyo 
ihanda ang fiesta nitong boong reino, 
sa ieationg arao sampong arzobispo 
at ualang pagsala itong desposado. 

Ang manga eonse^o.i, sumag6t pagdaea 
mag papatauad po ang bunying monarea, 
at eami ay hindi dadalao sa Aesta 
eun ieao sa negra,i, pa^desposada. 



— 28 — 

At siyaDg paglayas nang manga consejo 
manga vasallo mo,i, mangingibang reino, 
sa malaqning hiyaDg hindi mamageano 
sa direetang pula nang ccrona,t, eetro. 

Ang negra,i, houag mong isasaliemoan 
pulong sa palaeio naDg eabildo real, 
eami po sa iyo,i, malalapastangan 
at ieao ay hindi namin igagalang. 

Matuluyan eaming quitlan nang hininga 
igauad ang bagsie nang iyong senteneia, 
eami ay hindi po tatauag nang reina 
sa isang mahala^ maitim na negra. 

Nagalit ang hari ang uica,i, ganito 
cayo,i, paraparang tauong ualang apdo, 
hindi nstataeot sa Poong eay Gristo 
at ang panata co,i, sisirain ninyo. 

Baquit caya,t, hindi dadalao ^a fiesta 
sa arao nang aquing pag-dedesposada, 
ano,t, hindi eayo tatauag nang reina 
eun nasasa-ulo mahal na deadema. 

Ang una,i, sa Dlos utang nating lahat 
at ang icalaua,i, sa negrang nag hirap, 
at eun hindi siya tumao sa eiudad 
pat^y aco,t, lun^d sampohg eayong sueab. 

^Ano? hindi ninyo batid at naalaman 
na lumubog itong boong eaharian, 
eun hindi ang negrang sa hirap earamay 
aeo ay hindi na muling mabubuhay. 

Cundangan ang cayo,i, manga ualang loob 
munti man ay hindi nsgdadalang taeot, 
baea datnin eayo nang hampas nang Dios 
dahil sa panatang hindi masusunod. 



~ ~ '29 - 

Paagaeong matibay sa Poong may eapal 
nang panahong aco,i, pinarurusahan, 
mata.i, eung madilat babaying matingnan 
ay siya co nanga yaong eapalaran. 

Saea eayo *ngayo,i, pauang eumoeontra 
manga consejos eong lilo,t, palamara, 
sino mang sumagot blbig ay mabuea 
eapalit ang buhay at ipagdurusa. 

Umalis ang hari ang junta,i, iniuan 
malaqui ang galit na di ano lamang. 
nguni,t, sa coDsejong yaring salitaan 
sansalain nila ano mang earataan. 

Can baga saeali at nagpipilit din — 

paeasal ang hari sa negrang aiipin, 
mag si alis tayo ang reino.i, lisanin 
mas;sama na silang dalauaog sing guilio. 

Usap nang conseJa aquing pabayaan 
at ang sabihin co ang haring marangal, 
ang puso,t, panimdim ay di mapalagay 
at^inag iisip gagauing paraan. 

Ang manga eonse^o.i, aayao mag handa 
nang anomang larong sueat ieatoua, 
at saea ang negra^, isoot may uala 
na ueol sa isang reinang daraquila. 

Ang mangibang bayan ang siyang tiniea 
doon ibibili nang damit ang negra, 
na pasa palaeio niyong real sala 
sa manga cons6Jo,i, nag orden pagdaea. 

Igayae na aniya daong na sasaquian 
tanang bastamento ay agad^-ilulan, 
sampon nang piloto,t, marinerong tanan 
at aeo aniya,i, mdngingibang bayan. 



- 30 — 

Aco4, magsasadya sa AIejandria 
at doon bibili nang maraming tela, 
ueol sa yestidong daramtin nang negra 
sapagea.t, siya ay maguignisg reina. 

Palibhasa.i, utos nang baring marangal 
sino sa consejo ang maeasusuay, 
anang isa,t, isa.i, mabuti nga naman 
]iari,i, macaquita nang ibang ealugdan. 

Ay nang mahanda na lululanang bareo 
grumete.i, sumaeay sampu nang piioto, 
manga easangeapan sampong bastamento 
hindi eueulaegin ang labat nang ito. 

Ang haring D. Juan tumauag pagdaea 
sa lahat nang eriado na manga easama, 
sampon nang naroong eoemera nila ^ 
tinan ong ang bilin nang isat nang isa. 

N^ang sa eay D. Juan maquita,t. mamalas 
ang sa eriada bagang cariquita,t dilag, 
ang eaniyang puso,i. hindi naeaiuas 
tinablang pag-ibig sintang dumagabdab. 

Oumabaeaba na ang dibdib at pusa 
matang tumititig di ibig malayo, 
ang limang sentido,i, hindi mageasundo 
nang dahil sa ganda at earietang anyo. 

Boong pag iisip ay di mapalagay 
di naman manyaring sinta ay ialay, 
nguni at sa loob ay pinapamahay 
matinding pag-ibig sa gayong earietan. 

Sa sarili lamang niya.i, ang nauiea 
puso co ay baquit magpapanganyaya, 
ano.t, ang pangaco,i, maaalibugha 
lilisan ang taeot sa Poong may gaua. 



- 31 — 

Di ang pangaeo mo,i, babaying magnisaaa 
caji?amay sa hirap sa iyong hihigaa, 
yaoa aag tuaay moag asauaag tuturan 
reiaaag quiquilaalia aitoag eahariaa. 

Baquit jpagcataoao sa qulas at gaada 
aitoag eoeiaera ay aababalisa, 
at malilimot mo paagaeo aaag uaa 
sampoag carusaha,i, di aaala-ala. 

Maghuaos dili ca,t, magtaglay aaag taeot 
alalahaaia mo aag gaati aaag Dios, 
eua baga.t/ aug negra.i, masama aaag lubos 
aagquiaia mot. siyaag sa iyo,i, ealoob. 

Totoo,t, sa aquiag eamahalaag hauae 
alaagaa a^ag aegraag sa aqui,i, iharap, - 
aao aag . gagauia eua siya aaag palad 
sa isaag masama puri co,i, itumbas. 

Aahia co pa ito subali magtuloy 
at sa aiaaaasa aeo ay parooa, 
yamaag aahahaada aag sasaquiaDg daoag 
houag aaag matiguil sa laead co agayoa. 

Caya aag uiaiea aang hari,i, hayo aa 
pagsabi naag bilia buayiag eoeiaera, 
eua aao aag iyoag ibig ipaeuha 
agayoag pagtuatoag co sa Ale^aadria. 

Itoag tiaataaong ay di maeaharap 
sa malaquiag luaos aa eumaeamaadag, 
ibig maag pilitionaag maeapaagusap 
dila.i, siQisiquil aaog hiya at habag. 

Nahihiya siyaag tuoiiagia sa mue-ha 
aaag mabal aa hari dahilaa sa luha, 
aag capaagilaga,i, baela mausisa 
aag bagay aa yaoa aaag hariag^aquila. 



- '^- ~ 

Nahahabag namaia sa sarili niya 
sa sama nang loob na hindi magbaua, 
ayon sa nangyari,t, palagay sa eaniya 
nang haring D. Juan at aliping ne»ra. 

Hindi saaa ibig ang siya,i, humarap 
6 magbilin baga nang anomang dapat, 
at ang eaeutyaan ay lumalaganap 
sa madia.t, maraming doo,i, nagmamalas. 

Nguni at sapagca,t, siya.i, hinihintay 
nang mahai na hari na magbilin lamang 
nag uieang poon co at haring m'araDgal 
sa tanong mo po ay aquing tuturan. 

Doon po sa silong nang real palaeio 
may.isaDg mereader 6 haring poong eo^ 
ay magdaan ca po doo.i, eunin mo 
na sa isang tangeay bulaelae na tatlo. 

Na mangyari lamang eanilang igauad 
sa eamahalan moo Baeramagestad 
houag di ibigay ang tatlong bulaelae 
pagca,t, ang may arl na sa paghihirap. 

Ang sampagan^ yaon bilin nang prineesa 
bigay nang matanda doou sa lagiierta 
malaquing totoong daquiIaog halaga 
parang eneantadong hindi malalanta. 

Ang matandang yaon nang daraing daing 
prineesa.i, naaua.t^ binigyang pageain, 
damit na gulanit binihisang tambing 
at yaon ang ganti sa langit nangaling. 

Doon sa meroader naiuang talaga 
parang nalimutan nang ieasal siya, 
yaon ay loob din nang Dios na Am^ 
ang haring D. Juan ang siyang eumuha. 



— 83 — 



Maringlg ang bilin nanaog na agad 
sa eaniyang daong lumulan at sueat, 
pinatid ang sao at saea lumayag 
catulina,i, parang ibong ang eatuiad. 

Ihimpil co muaa at ang ipagbadyd 
itong eagagau^n nang naiuang negra, 
sa arao at gabi ang gaua touina 
mag-ayos naag buhde at eatauan niya. 

Dudnlog lalapit sa isang salamin 
ang harap at lieod niya.i, mamalasin, 
at saea ngingiting paeahuhusayin 
maitim na mue-hang eauangis ay uling. 

lindae nang laead at lilingos lingos 
ang isip mo,i, usd n^ may dalang taeot, 
dalauang baliead ay naqaiquisunod 
sa imbay nang eamay na iquiniquilos. 

Ano pa at yaone euartong quinalaguian 
anaqui plaziiela na tinatayoan, 
nang manga reeluta na nangag-aaral 
nang pagsusundalo sa armada real. 

Pinaeapupungay^ mat4 sa pagtingin 
s% namamalas niyang aayo sa salamin, 
ngani at ang hindi nlya napapansin 
ang eaniyang bahong eatulad ay eambing. 

Baquit maanghit na,i, isa pang nasanib 
buni sa eatauan anaqui calisquis, 
di mo malapita,t, naeapanganganib 
na baea manghaua aog masamang saqait. 

Ang lahat nang tauo sa boong palaeio 
pauang naaglngilag na malapit dito, 
pinangdidirihan ang hiehura nito 
taeot na maamoy ang bahong totoo. 

HARING PATAY. 3 



~ k - 

May isa pang gaua ang naturang negra 
eun siya,i, sa salas ay naroroon na, 
sa silla,i, uttpo,t, nag aanyong reina 
na nagsasalita eahit nag iisa. 

Saea tatauaguin niya,t, hihiyauan 
yaong eoeinera na prineesang mahal, 
ang eulot na buhoe ay ipasusuelay 
na maearirimarim eun iyong pagmasdan. 

Baquit malalaqui ang euto at lis^ 
maruming anaqui alaboe nang lupa, — 
eun anyong suelayan dili magtuloy nga 
dahil sa ang buhoe eulot na mistula 

Napupungi halos ang ngipin nang suelay 
eun ipinipilit niyang mapaghusay, ^ 

eun ito,i, sa negra namang maramdaman 
itong cocinera,i, pagtutungayauan. 

Biglang eueurutin itong eoeinera 
saea uiuieaing talanti aniya, 
tigni ang guinaua.t, iyong sinira pa 
itong aquing arl na di mo gasta. i 

Palibhasa.i, ieao isang tauong hunghang: 
su cusina,i, ualang gauang eabutihan, 
eundi sa eriado co,i, maquipag habul^n 
landi-landiin mo,t, maquipagngisihan. 

Talagang uala eang munting pag iingat> 
at ang palibhasa,i, ande ca sa gubat, 
sampong ama.t, in^,i, hindi mo nabatiag 
eun eaya gayon na ang iyong pag hamae. 

Hayo na ualang hiya at iyong tapusin 
itong aquing buhoe ay paeahusayin, 
dalina at aeo.i, may ibang gagauin 
na hindi para mong palaguing natiguiL 



— 35 — 

Aog abang prineesa.i, di maeapangusap 
di man maeasagot sa luhang nanatae, 
na halos ang dibdib niya ay maualat 
dangan may langit pa na naeababatiag. 

Nguni.t, uala siyang naisagot lamang 
eundi ang (jpaano eaya ang paghusay, 
nitong iyong buhoe ay eulot na tanan 
at saea maieling euh pusdin ay eulang? 

Di man mangyari na. a.quing trintasin 
6 gauing de pooe ay eulang anaqum, 
eagalitan mo po ay aquing pag anhin 
ualang mangyayari eundi ang tiisin. 

(lAno ang sabi mo? ang uiea nang negra 
ualang hiyang babaying dating alimura, 
^ano.t, sa utos co,i, di ca tumalima 
dili baga aeo dito,i, isang reina? 

Baquit di mo sundin itong aquing utos 
pinapangyayari ang icao,i, sumagot, 
alis sa harap co,t, nang di mapanood 
ang asal mong iyan eauangis nang hayop. 

Layo na layo na.t, maquisalamuha " 
sa tanang lalaqui doon sa eoeina, 
sa harap co,i, houag humarap mageusa 
at eun dili icao,i, mapapanganyaya. 

Itong cocinera,i, umalis na naman 
ang luha sa mat^,i, pauang bumubueal, 
sa eaniyang cuarto,i, pumasoe pageouan 
tiniis ang uieang matiga napaquingan. 

Nang maeaalis na itong eoeinera 
lumapit na naman sa salamin niya, 
ngiping saedai dumi.i, nilinis pagdaea 
niyaong balahibo nang balat nang tupa. 



Ano pa,t, ang lahat ay ibinabagay 
doon sa masaiDang quilos nang eatauan, 
palagay ang loob na ibig ng eamtan 
yaong pagea reinang uaiang eabuluhan. 

Marami pang lubhang asal na guinaua 
sa eatauan niyang di dapat i-aema, 
itiguil co,t/ nang di lubhang humahaba 
itong pinag ugnay na munting salita. 

Ang tutunguhin co ngayong pagpilitan 
bagay nang pag-alis nang haring D. Juan, 
di lubhang nalaoa eanilang natanao 
iupang ninanasa nilang paroroonan. 

Sa aua at tulong^ nang Dios sa langit 
sa Alejandria,i, dumating sumapit, 
ang mahal na bari nag pondo sa guilid 
at sila.i, umahon na sa dalampasig. 

Namili na ngani sarisaring tela 
perlas at diamante maoga esineralda, 
pauang maririquit ealulugdang mat^ 
pinili nang hari daramtin nang negra. 

Nang maeabili na ang haring butihin 
niyong maririqi;iit damit na maningning, 
ay naala-ala at nagunitang tambing 
ang sa eoeinera na ipinsgbiiin. 

Silong nang palaeio agad pinaronan 
nang mahal na hari at nang maalaman, 
ang bunying mereader pinaqui-usapan 
itong ang sinabi at eaniyang tinuran. 

Ang uiea nang hari ang tatlong sampaga 
na sa isang tangeay at di nalalant^, 
ibigay sa aqui,t, ipinaeueuha 
pagca,t, ang may ari na sa pagdurusa. 



— 37 -- 

Sagpt nang mereader gainoong marangal 
uala na sa aqum ang sampagang iyan, 
mag mula na niyaong may ari namatay 
isang Ermitano.i, siyang nagtatangan. 

Na sa ieapito matarie na bundoe 
doo,i, aaquiatin sa lalong taluetoe, 
naroon ang eueYa niyoDg Ermitano 
at panganib lamang sa maraming hayop. 

Ang uiea nang hari sinong paroroon 
sa gayong calayo,t, mataas na burol, 
agad nang niyaya ang lahat nang eampon 
laead aba tayo tumugpa sa daong. 

Dieo pag aanhin pagdaca,i, lumulan 
ang hari at madiang maoga easamahan, 
at lumayag naega eanilang sasaquian 
sabihin ang tuling hindi ano lamang. 

Ano,i, nang dumating sumapit sa laot 
dito na sumigua nang eataeot-taeot, , 
lumaeas ang hangin at saea umunos 
ang eanilang daong halos na lumubog. 

Ang manga bergantin niiang easamahan 
tuUn nang pag layag ay di ano lamang, 
bueod ang sasaquian nang haring D. Juan 
sa hangin ay eontra at di maearaan. 

Uica nang piloto 6 Tuestra AIteza 
baea po may bilin na nalimutan ca, 
aDg sagot nang hari mayroon nga aniya > 
ang sampagang bilin niyong poeinera. 

Cun di po maeuba uiea nang piloto 
di tayo darating sa Uogriang reino, 
lulubog na pilit itong ating baroo 
at manga mamatay aiig iahat nang tauo. 



- 3-^ - ■ . ' 

Cun gayon ang uiea nang hari pihitin 
piloto ang timon ibalie na tambing, 
cahima,t, malayo ay paroonan natin 
eunin ang bulaelae na ipinagbilin. 

•Anopa,t, nag-ahon ang haring marangal 
linaead ang bundoe casama;ang eaual, 
sabihin ang layong hindi ano lamang 
bago naearating isang buang arao. 

Sinalunga yaong matarie na bundoe 
ieapitong turo doou sa tugatog, 
hinanap ang cueva niyong Ermitaiios 
natagpuan din nila talaga nang Dios. 

Ang uiea nanghari Ermitaiioag hayag 
ipinarito co,i, namoag matalastas, 
houag di ibigay ang tatlong bulaelae 
pagea.t, ang may ari na sa pag hihirap. 

Anang Ermitauo mahaba nang arao 
na ua^ sa aquin ang sampagang iyan, 
mag mula na niyong may ari mamatay 
isa namang bata yaong nagtatangan. 

Na sa uli-uli at guitna nang tubig 
nang matuling agos na namimilipit, 
sa pusod nang dagat maquiquitang tiquis 
eung ipagealoob jiaiig Dios sa langit. 

Naroon ang batang lumubog lumitao 
bulaelae ay tangang palagui sa e^b^y, 
eapag hiningi mo.i, agad ibibigay 
nguni,t, ang pageuha panganib ca lamang. 

Nang sa eay D. Juang matanto.t, mabatid 
ang sa Ermitano na ipinagsulit, 
nalumbay ang puso at tantong nahaptg 
eumaeaba na ang eaniyang dibdib. 



— 39 — 

Itong Ermitsnoi, umuling nangusap 
pagpilitan mo pong eunin ang bulaelae, 
at eun dili eayo ay mapapahamae 
ang inyong sasaquiaii pUit mababasag. 

Napaalam nanga ang haring marangal 
sampon nang easama earamihang eaual, 
paroo.t, parito ay dalauang buan 
nilaead ang bundoe na sinalungahan. 

Sa eanilang daong ay lumulan agad 
ang pagod nang hari hindi hamac-hai&ac, 
pinatid ang sao at saea lumayag 
pinunta ang pusod at guitna nang dagat. 

Nang sa uli-uli at guitna nang tubig 
nang matuling agos na namimilipit, 
natanao ang bata bulaelae ay quipquip 
di naman mangyaring sila.i, maealapit. 

Nag rerebellino ang tubig sa dagat 
lalaqui nang alon sabihin ang taas, 
bata ay lumubog lumitao na eaguiat 
ang tatlong sampaga sa eamay ay hauae. 

Sa aua at lulong nang-Poong may eapal 
sa pinihitpihit daong na sasaquian, 
natapat ang bata bulaelae ay tangan 
hiningi nang hari agad ibinigay. 
\ Ano nang maeuha mabangong bulaelae 
ay nagpanibagong tulin nang paglayag, 
ang lahat nang tauo ay nanguiguilalas 
milagro aniya sa langit nag buhat. 

Hindi man nainip ang boong sang bareo 
agad nang du^ating sa Ungriang reino, 
nag ahon ang hari noui ^a palaeio 
sinalubong naman nang manga guinoo. 



- 40 - 

Ipinatauag na ang criado,t, erlada 
ang may maega bilin sa AIejandria, 
X5ahulihulihan itong eomnera 
humarap na agad sa bunying Monarea. 

Ang uiea nang hari cocinera,i, palad 
at naioui co bihn mong ibulaelae,: i 
pinagdaanan co ay malaq[uing hirap 
buhay ang eapalit sa mauga paghanap. 

Ang tatloDg sampaga.i, nangr maiabot Dga 
princesa,i, nagtaebo agad sa eoeina, 
di ibig maquita ang haring daquila 
at hindi mapiguil sa mata ang luha. 

Ipagpagayon co negra sa palaeio 
sa araOi at gabi ang loob ay gulo,"^ 
ano man ang gauin hindi mageatuto 
ibig maguing reina.t, luhuran nang tauo. 

Toua,i, ualang gayon at nag sasasayao 
sa harap nang hari na lubhang matangal, 
touing maquiquita,t, agad eaeamayan 
gut6m na mistula sa ealigayahan. 

Tanang nanonood ay nagsisilayo 
dahilan sa singao naBg anghit at baho, 
ualang maealapit sa masamang anyo 
at naeauaualang lingap na sumuyo. 

Ang oui nang hari agad binisita 
ano,i, nang maquita ang diamante,t, tela, 
di' anhin na lamang ay maisoot na 
maputoDg sa ulo yaong deadema. 

Ang lahat Eang damit ini-aagapay 
at isinusuot sa boong eatauan, 
lumayo.t, lumapit ay pin^gmamasdan 
malaqui ang touang hindi ano lamang. 



• — 41 — 

Ang balang i-aemang datnit sa eatauan 
sa isang salamin ay doon titingnan, 
quiqailmg at saea niya pagmamasdan 
yaong daeong lieod na eun mababagay. 

Palibhasa,i, negrang hindi nagdaramit 
at hindi quilala aDg mabuting eapit, 
eahit dili bagay toua ay malabis 
anaqui ay ualang eatumbas nang diquit. 

Iniisa isa niyang dinarampot 
hinahangean hagca,t, tinitielop tielop, 
ualang pagpala^-yan nang toua sa lloob 
eun minsa,i, iladlad na anaqui etimpt. 

May isa pang gaua ang nasabing negra 
yaong bagong damit eun nasosoot na, 
ay eaealadearin hinihila-hila 
hangang sa cocina,i, dinadala-dala. 

At ipaquiquita yaong eaniyaDg damit 
sa madia.t, maramiog eriadong nagmamasid, 
at sa eoeinera nama ay lalapit 
tatanuDgin yaon ean baga.t, mariquit. 

Cun hindi tumugon sa malaquiDg iumbay 
biglang eueurutin at pangdidilatan, 
easabay nang uieang aba tampalasan 
baquit ang loob mo,i, tila sumusueal. 

O baea ibig mo ieao ang tauaguin ) 
na dito sa Ungria.i, reinang quilalanin, 
sa iyo,i, hindi dapat babaying soail 
ang bagay sa iyo taina,i, alipin. 

Abang cccinera,i, luluha na lamang 
hindi sumasagot eahit anong turan, 
mata.i, titiDgaIa,t, pasasalamatan 
sa langit ang manga nangyayaring bagay. 



/ 



~ 42 — 

Negra,i, eun matapos niyoDg pagmumur^ 
papasoe sa loob tuli,i, sabihin pa, 
ang cajon nang damit bubuesan pagdaea 
at maghahalili nang ibang hiehura. 

Uala nang guinagaua sa boong maghapon 
eundi sa tuina.i, parini.t, paroon, 
ang pagmamariquit na di na-uueol 
ang siyang palagui niyang tinutungeol. 

Lahat nang consejo,i, naeahahalata 
doon sa hiehura asal na masam4, 
di lamang mangyari ang sila,i, mag-uiea 
at may alang-aiang sa haring daquila. 

Lalo nat, ang hari,i, mayroong visita 
damit sa eatauan ay ib^ nang iba, 
lalabas" papasoe sa eaniyang eelda 
pinaea-iinam ang haebang sa paa. 

Ang dalauang camdy« ay isasabayuang 
harap nang Ysita,!, doon magpapaeial, 
^at maquiquitaua niyong salitaan 
anaqui ay^eaniyang napag-aalaman. 

At sa loro pala namang naquiquita 
yaong inaasal at gaua nang negra, 
sumayao sayao na sa euluLgan niya 
at saea umauit siya at nageanta. 

Ang eanta nang loro,i, m^y ^guila real 
ang mat^ at isip ay napag ulapan, 
nasanib sa dilim ang ealiuanagan ^ 

nag tabing nang itim yaong cariquitan. 

Na pinapanaig ang mababang tans6 
at ang eumalupeop dalisay na guinto, 
eristal na mahalay na saedal nang labo 
sa diamanteag quin^ng ipinaquihalo. 



■ — 43 — 

Ang eapoua uri aaag ibong aguila 
ay siyang linait at binigulaug dusa, 
ang halamang binhi uang Santa Iglesia 
ang parang hinamae na ualang halag^. 

Ito ang nasapit siyang naguing hangan 
nang isang may ari na pinagnaeauan 
na eun baquit baga ang pobreng naualan 
siya pang nasisi at pinarusahan. 

Sa malaquing toua nang haring mariquit 
naupo sa silla t, sa loro.i, naquinyig, 
tinacb6 nang negra may hauae na galit 
lorong nageaeanta.i, pinutl^n nang liig. 

Hindi nacaquibo ang bunying monarea 
sa bagay na yaong inasal nang negra, 
tinipid na lamang sa sarili niya 
hiya sa consejong yao,i, matanto pa. 

Ang hari,t, ang negra ay aqulng lisanin 
at ang eoeinera ang siyang sabihin, 
sa arao at'gabi ay daying nang daying 
sa malaquing hirap niyang nararating. 

Cun matapos siya nang pangungusina 
at eun matahimie ualang guinagaua, 
dina maquiquilala ang lagay nang mue-ha 
sa uling at dumi na hindi eauasa. 

Gatauan ay balos hindi maeayanan^ 
eahit saan suloe ay nalulupaypay, 
naeaeatulog man luba,i, bumubueal 
dahil sa nasapit 'nang eaniyang buhayy. 

Isang hating gabi nang maeapag ligpit 
ang lahat mang tauo,i, nanga tatahimie, 
sampaga4, quinuha at saea humibie 
ito ang sinabi at ipinagsulit. 



— 44 — 

Aniya,], mag madali na lumabas na 
eayong labing dalauasg piling maega^ama, 
at bihisan ngayon ang- inyong prineesa 
na eaaua-auang lagay at hiehura. 

Lumabas na agad at hindi naliban 
ang labing dalauang damang manga hirang» 
pajes at eriado sampong eriada naman 
ang labing dalauang vaso,i, sinindihan. 

Brnihisan nanga nang mabuting damit 
niyaong sari-saring perlas at diamantes, 
manga sillang guinto ang handa nang paje3 
na naeasisilao sa matang tititig. 

Naupo sa silla ang bunying prineesa 
ang hauae sa eamdy ay tatlong sampaga, 
at ang eaagapay ang lahat nang dama 
nagpapalaloan nang diquit at ganda. 

Siyang pagdaraan ronda sa palaeio 
nag iisa naman ito ngang Sargento, 
naquitang liuanag isip ay eun ano 
doon sa ebeina nang real palaeio. 

Lumapit na siya na nagdahan-dahan 
ibig na matanto ang lahat nang bagay, 
nang maquita niya yaong eagandahan 
nang sa eoeinerang maega cariquitan. 

Ano.i, nang matanto ni. dona Maria 
na mayroong tauo na naramdaman siya, 
ang lahat nang ilao pinat^y pagdaea 
^dama at eriada nasoe £a sampsga. 

Ang bunying Sargento tantoDg napamaang 
sa gayong hiuaga niyang nspagmasdan, 
hindi na nag rondat, naghintay na lamang 
na mapaumaga.t, magsasabing tunay. 



— 45 — 

Maguising aug hari madilimdilim pa 
ang Sargento mayor ano.i, nang maquita, 
tinanong na agad nang bunying monarea 
cuQ ano ang novedad ronda sa muralia. 

Sag6t nang Sargento Altezang marangal 
nang aeo,i, rbmonda eagabing nagdaan, 
sa eoeina mo po.ii aquing natanao 
liuanag nang diquit aiig eamue-hai, arao. 

Nang aco,i, lumapit nang aquing maquita 
ang eoeinera mo ay isang prineesa, 
ualang maeatulad sa diquit at ganda 
at ang eaagapay ang maraming dama. 

Ang uiea nang hari 6 bunying Sargeato 
aco,i, namamaang sa maoga sabi mo, 
cuQ gayo.i, mamaya sasama aeo 
nang aqUing matanto manga balita mo. 

O eun dili eaya ang eanitang gauin 
mamayang gabing magtataquip silim 
ang dalauang silia sa silong ay dalbiin 
doou quita mupo,t, subueang magaling. 

Nang mapagabi na,t, dumating ang oras 
ang silla sa siiong ay dinaiang agad, 
ang sino mang tauo.i, ual^ng naeamalas 
palibhasa.i, lihim aug sa haring gay^e. 

Uala namang malay si doiia Mirla 
ang lalaag nang hari hindi naquiquita, 
matapos huaaapon ang buaying monarea 
ang Sargeato mayor tinauag pag daea. 

Nanaog na sdang ualang naeamalay 
ang bunying Sargento siyang eaalaebay, 
pumasoe sa silong na nagpatuluyan 
at ang eoeinera ay sinusubuean. 



— 46 — 

' Nang maeapagligpit ang prineesang aba 
at natutulog na maoga tauong madla, 
ang tatlong sam|>aga ay quinuha nanga 
at bumabalisbis sa mat4 ang luha. 

At saea nangusap ang uiea.i, ganito 
manga damang pili mangag si labas eayo» 
p8jes at eriada sampon nang eriado 
bihisan nang damit ang prineesa ninyo. 

Agad binihisan damit sa eatauan 
niyaong sarisaring mutyang bagay bagay, 
laurel sa ulo ay gayon din naman 
ang eahalimbauai, eometang sumilang. 

Saea inaupo sa talagang trono 
tasgan sa ealiua bulael^e na tatI6, 
yaong ealarauan nang planetang pit6 
at sa eanang eamay ay isang eutehillo. 

Nageaeamamangha ang haring D. Juan 
doon sa himalang eaniyang namasdan, 
yaong eagandahan nang prineesang mahal 
ang cahalimbaua,i, sumilang na arao. 

Manga pilit hirang aquing manga dama 
dili baga ninyo batid eapagdaea, 
aeo ang prineesa sa AIejandria 
herederang tunay eorona ni amd. 

Baquit baga' ngayo,i, eoeinera lamang 
nang isang aliping negrang tampalasan, 
itong naegarating eoeg manga eahirapan 
bigay na parusa nang haring D. Juan. 

Batid naman ninyo manga damang guilio 
si D. Juan patSy quinasal sa aquin, 
eaya nga,t, ang reino,i, linuesaang tambing 
sampon nang muralla nagtabing nang itim. 



Si D. Pedrong hari sa Nayarrang reina 
ang siyang testigo nitong matrimonio, 
sa aquing quinamtan bagong Saeramento 
sa harap nang tanang maDga eaballero. 

Ibang quinacasal sa balat nang lupa 
maraming totoong festejo at toua, 
aeo ay tangi nang quinacai,i, luha 
magpahangan ngayon hindi tumitila. 

Saea nang mangyaring eami ay maeasal 
itinugpa nila aeo sa sasaquian, 
caya,t, ang amd co,i, bigiang nag himatay 
aeuan co ngayon eun baga at buh^y. 

Nang eami ay dumating sa guitna nang dagat 
pinapatnubayan nang hapis at sindae, 
isang voces yaong nagsabi,t, nangusap 
sa haring D. Pedro ay nagpapahayag. 

Ang sabi nang yoees na ipinagsaysay 
eun saan quinuha bangedy ni D. Juan, 
eaming mag asaua ay doon dao iuan 
nang ayon sa utos nang Poong mayeapal. 

Ano,i, nang sumapit dito sa Ungria 
sa aba co Laegit tura,t, ipag badya 
tauo,t, lupa bahay ay ualang maquita 
dagat na mistula itong bayan nila. 

Sa malaquing aua ni D. Pedro mandin 
iniuan ang negrang eaniyang alipin, 
pag ingatan co rao ang isa pang bilin 
baquit sadyang anghit na lalo sa eambing. 

Nalis si D. Pedro aeo ay naiuan 
dito na ang sapol mulang eahirapan, 
ang aquing asaua,i, bangedy ni D. Juan 
na quinacaus)p ay mistulang patay. 



— 48 — 

Sa arao at gabi aeo.i. ualaeg tulog 
ang ibinabantdy ay luhang umaagos, 
ang aliping negrai, hindi maeaumpoe 
ang lahat nang suloe ang hiaahalughog. 

Nageayayat aeo sa hindi pageain 
at malaquing sind^e dala sa panimdim, 
ang manga hirap co,i, eay D. Jaan galing 
ito.i, siyang ganti aeo.i, alipinin. 

Doon sa ganoong manga eatamanan 
nang pagbabantay go sa eaniyang bangedy, 
ay aquing naquita alpiler nag litao 
na manga titimo sa haring eatauan. 

laisa isa eong quinuha,t, hinugos 
ang na sa eatauang alpiler binunot, 
nang sa hangan? liig ano.i, nang umabot 
bangeay ni D. Jaan ay siyang pagquilos, 

Nasoe sa loob eong naisip-isipan 
sa hindi pageaing mahaba nang arao, 
ean bagat, magbangon maeaeain lamang 
eaya nga,t, ang negra ay pinag bilinan. 

Bantayan aeg hari jto ang biiin co 
houag gagalauin alpiler sa ulo, - 

eaniyang pageain ang ihahanda co 
at nang maeaeain ang panginoon mo. 

Dieo na masabi nang aco,i, magbalie 
sa aba co eaya mataas na Langit, 
ay sumalubong na negra,i, nagagalit 
sumpa at tungayAO sa aqui,i, sumapit. 

Itinaboy aeong agad sa eoeina 
tumaeap taeap na nang di gayong uiea, 
ang aquing narating na hindi eauasa 
sa haring D. eluan nangaiiog nagmula. 



— 49 -- 

.Magaling pa namau an^ namamatay na 
sa oras na ito.i, manao ang hininga, 
sumagot na lahat yaong manga dama 
maghinahon ca po 6 aming prineesa. 

Houag mong sisihin ang haring D. Jaau 
talastas mo siya,t, mistula nang pat^y, 
ang negrang alipin ang may easalanan 
dahil sa utos mo.i, eaniyang sinouay. 

Yamang may oras pang panahdng magaling 
sa mahal na hari ay iyoDg sabihin, 
at nang matalastas ni^ at malining 
ieao ang asauang talag^ nang Yirgen. 

Gahalimbatia co,i, nagsabog nang punla 
lagiierta nang puso nang haring daquila, 
saea nang panahj6Dg mamungaug sagana 
mag-aani,i, iba nang malaquing toua. 

Gaya nga ang aqaing matalas na puual 
sa dibdib co ngayon doon na mamahay, 
eun mamatdy aco,t, ang hining^V nianao 
saea maquiharap sa hariD% D. / aan^ 

Ang eaniyang dibdib anyong sasacsaquin 
ang manga alagad nagtindig na tambing, 
eamdy nang princesa,i, eanilang piniguil 
maghinahon ea po panginoon namin. 

Haring na sa silong ay sa paquiquinyig 
ang Inha sa mat4 ay parang balisbis, 
doon naaninao niya at nalirip 
sabi nang prinoesa.i, totoo,t, matuid. ^ 

Ibig nang lumapit dangan ualang daan 
ang malaquing hiya siyang nagtatan^n, 
maeailang siyang sa silla,i, nahapay 
ang Sargento mayor ang umaala^iay. 

HAlUNa PAIAY. 4k 



~ 50 - 

Nangusap ua muli si doua Maria 
manga damang ibig ang inyoog prineesa, 
euu eahima.t, buhdy huad sa patdy na 
dahil sa masamang signos at planeta. 

Mabuti pa ngayon ang mamat^y agad 
houag eong tiisin ang ganitoDg hirap, 
ito,i, siyang gftnti,t, siyang naguing bayad 
nang haring I). Juan sa pagal co,t, puyat. 

Naeaeatulad co,i, nagtanim nang rosa 
sa jardin nang puso at iminaseta, 
idinidilig co,i, luha 'Qiyaring mat4 
di earingat dingat mapait ang bunga. 

Ang sag6t nang dama 6 prineesa namin 
ang loob mo,t, puso ay iyong aliuin, 
houag mong tulutang mag ulap nang dilim 
ang mue-ha mong houad doon sa salamin: 

Sa haring D. Juan maquipag usap ca 
at nang maalamang ieao ang asaua, 
at nang siya nama.i, houag mageasala 
matrimonio ninyo,!, nang di mageamaneha. 

Uiea nang princesa,i, kouag mong ulitin 
na si D. Juan pa,i, aquing eausapin, 
eahinahinayang ang bibig eo.i, bue-hin 
uala naman aeong matdng ititingin. 

Ang hauae na punal muling itinaas 
sa eaniyaog dibdib doo,i, itatarae, 
yaong manga dama,i, nagtindig na lahat 
prineesa ay piguil sa eamay ay hauae. 

Doon sa eanila na pag aagauan 
aayao bitiuan ang punal na tangan, 
nataeot ang hari at baea bitiuan 
pinaram aog hiya,t, nanhie nagtuluyan.! < 



— 51 - 

At inilaead ang dalauang tuhod 
sa eaniyang mat4 luhaji, umaagos, 
ang eaniyang puso.i, halos na magput6c 
ssk malaquing lumbay at hapis nang loob. 

Ano,i, nang maquita ni doua Maria 
lalapit ang haring eaniyang asaua, 
agad ibinunto ang tangang liininga 
nalugmoe na agad patdy ang eapara. 

'Ang haring D. Juan dito humagulhol 
ang^ cahalimbaua,i, yaong batang sangol, 
ang esposang sintd pagdaca,i, quinandong 
saea nanambita,t, nag-uiea nang gayon. 

Esposa eong ibig loob pio,i, paghusay 
reina nang Uogria magpaeahimanman, 
patauad ang poon co ang may easalanan 
di anong gagauin aco,i, ualang malay. 

leao pala poon ang earumogdumog 
earamay sa hirap na eataeot taeot, 
saea ang narating nang sint^ co,t, irog 
naguing eoeinera nang isang busabos. 

Aeo aquing reina houag mong sisihip 
ualang malay aeo nang iyong naratin^ 
ang isip co baga ang negrang alipin 
siyang nag-alagang dumamay sa aquin. 

B{^o i, hindi pala.t, ieao aquing ibig 
ang siyang earamay sa hirap at sdquit, 
ngayon maaua ca at magdalang hapis 
tingnang ang asaua sa hinibie-hibie. 

Hindi ca na baga naaua sa aquin 
sa manga pagtauag at dinaying daying, 
buesan iyang mat^ sa aquiji, itingin 
na eun may sala ma,i, iyong patauarin. 



- 52 — 

Buesi ang bibig mo eorales na hiyas 
sa , asauang hari ay maquipag usap, 
tingni ang luha eOng sa matd.i, nanatae 
sagutin mo poon ang tinauag tauag. 

Cua ang iyo ronang parang hmanaquit 
ang aeo animo.i, sa negra,i, nasanib, 
ay natatalastas nang Bios sa Lan^^it 
ang saeramento co,i, totoong malinis. - 

Oaya aquing poon ang lumbay mo.i, paui 
alisin sa 'puso ang sindae pighati, 
patdy na mistulang aeo.i, nageamali 
patauarin mo na ang asauang hari. 

Aeo Dga,i, dap^t mong mapaghinanaetan 
ayon sa hirap mo na pinagdaanan, 
taiastas mo poon naman yaring buhay 
bangeSy ang lagay eong ualang earamdaman. 

SintA 00 at ibig ano eaya baga 
aeo man ay lason di ibig maquita, 
paqui-usapan man sa iyo,i, mapaeld 
ang magaling ngayon aco,i, mamatdy na. 

Hiiitay aquing poon aeo ay hintin mo 
hintay ang eamandag at lason sa iyo, 
yayam^ng uala ring halaga sa mundo ' 
eamataya i, lapit at aco,i, eunin mo. 

Anhin co pa itong mahabang pag hinga 
sampon nitong bayan at reinong Ungria, 
mabuhay man aeo ngayo,i, anhin co pa 
ang cahalimbaua,i, ualdng ealoloua. 

Aeo nga ang bari na quinulang palad 
bueod at eaiba sa nag haring lahat, > 
sa reinang asaua ay naguing eamandag 
ang pageaeamaling dili hamaC'hamac. 



- 53 — 

Di co mai-alis eim aeo may sala 
hindi naman eusang aquing tinalagd, 
hinihintay poon ang iyong senteneia 
ay mangyari lamang mageausap quita. 

Tdilat mo poon ang mat^ng diamante 
ang bibig. mong marfilbaquit di magsabi, 
haring^ nageasala palaguian mong sisi 
cataua,i, talag^ at di tumatangui. 

Pagbuhat na reina tindig aquing poon 
tigas nang loob mo baquit di magbt^ngon, 
tingni ang asaua sa linungoy luogoy 
nanatae na luba,i, pahiran mO'Ugayon. 

Oahinayangan mo yaring aquing buhay 
at ang nagugulo na tauo sa bayan, 
sa oras na ito eun aeo.i, mamatdy 
ay maliligalig ang sang eaharian. 

Diyata nga baga 6 dona Maria 
di na mag ooli ang tangang hiningd, 
eun gayon din lamaDg ieao ay patdy na 
aeo ay hintin mo at aco,i, sasama. 

Ba laquiDg pighating hindi mapiguilan 
nitong daraquilang haring nalulumbay, 
hindi na nabaui ang hiningang tangan 
nahapay sa upo,t, agad naghimat^y. 

Sabihin pa baga ang malaquing gul6 
di na mageatuto sa real palaeio, 
hangang umumaga ang manga cons6Jo 
hindi maalaman ang hari eun anp. 

Ang manga consejo pauang nagtataea 
sa ealoDg hang hari mahal na prineesa, 
ualang maeatulad nang diquit at ganda 
di naquiqailala na yaon ang relna. 



— 54 — 

At ang manga dama,i, nag tindig na agad 
pauang pinagbunot ang eanilaog armas, 
houag may lumapit anila,t, man|gabas 
sa prineesa namin at haring mataas. 

Di co pag-aanhin sa panah6Dg ito 
ay siyang pagdating nitong si D. Pedro, 
nang siya,i, umaquiat sa real palaeio 
hindi maalaman eun ano ang gul6. 

Napasa eoeina ang haring marangal 
lagay nang dalaua dito napagmasdan, 
ang haring eapatid ay mistulang pat^y 
saea ang prineesa ay gayon din naman. 

Ang labat nang dama,i, tinanong na tambing 
ang puno,t, dahilan ay inyong sabihin, 
nang matalastas co ngayon at malining 
3uez naman aeong maeahahatol din. 

Sinabi nang dama at ipinagsaysay 
guinaua nang negra na hindi eatouiran, 
eung eaya naghirap ang prineesang mahal 
dahil sa aliping manga easouayan. 

Maringig nang hari nagalit na agad 
ang puno at dulo ay nang matalastas, 
manga de la guardia tambing na tinauag 
yari ang senteneia ualang liuag liuag. 
/ Ang nayaring hatol- i]^l na senteneia 
siya,i, ibinuntot sa apat n» mula, 
saea pinataebo sa guitna nang plaza ^ 

daig ang quinuartong apat na partida. 

Toua nang consejo,i, di sueat sabihin 
niyaong mamatdy na ang negrang maitim,. 
ang lahat nang grandes ay pauang dumating 
ang eanilang hari dinaluhang tambing. 



. - 55 - 

Hari sa Navarra pagdaea.i, lamapit 
tinangnau sa eamdy ang buns6ng eapatid, 
at hinilamusan ang mue-ha nang tubig 
at saea nag uiea ganito aog sulit. 

D. Juan saulan ang iyong hininga 
tutop ang dibdib mo at magloualhati ca, 
sa Dios na Poon manalangin qu!ta 
houag eang magbieti ha eay Judas mara. 

Dili baga cayo,i, may tinagong bait 
na hinahauaeang loyes na matouid, 
eaya maghinapang at eayo.i, magtindig 
mag dala nang taeot sa Dios sa Langit. 

Ano,i, nang mauli loob na nasira 
nitong si D. Juan pagdaea.i, nag uiea, 
ay doua Maria asaua eong muty^ 
sa aquii]g pag tauag di ea na naaua. 

Uiea ni D. Pedro ieao maghimanman 
sa Dios tumauag at houag malumbay, 
6 reinang hipag co loob mo ay pag husay 
tingnan aeo ngayon nang mat^ mong iyan. 

Dili baga aco,i, tunay mong eapatid 
na esramay ramay sa hirap at sdquit, 
baquit sa tauag eoi, hindi ca maquinyig 
eaya napaiito dinalao eang tiquis. 

Magtindig ca bunso at aco,i, salubong 
at sa dalampasig bagong eaa-ahon, 
yaeap ang eapatid na lulungoy lungoy 
nag quita rin tayong talaga nang Poon. 

Sa aua,t, talaga nang Yirgen Maria 
pinagsaulan din loob ang prineesa, 
ang haring II. Juan lumuhod pagdaea 
ito^ng sinabi at ipiniEig badya. 



— 56^— 

Poon nang asauang pinag lilingeoran 
sa aqai,i, uala eang munting easalanan, 
eun acQ,i, may sala senteeeia mo,i, bintay 
sa oras na ito,i, quitlan mo nang bubay. 

^agot nang prineesa.i, pagtindig aniya 
eun ieao sa £quin ualaDg gauang sala, 
nagbigay bilabil ang aliping negra 
siyang nangubild sa ating dalaua. 

Uiea ni D. Pedro uala,t, namatdy na 
ipinabuntot co sa simarrong mula, 
nag bubat na agad itong mag asaua 
sa baring eapatid lumubod pagdaea. 

Ang bendieiong mabal niyong maigauad 
ang uiea nang bari tindig na.t, pag bubat, 
sa maDga consejo ay isiniualat 
ito nga ang reina poon nang eiudad. 

Agad ipinutong yaong deadema 
malaqui ang toua nang boong Ungria, 
ang baring D. Pedro ay nag pabanda na 
nang isang malaquing daraquilaDg fiesta. 

May manga eorreong maDga inutusan 
sa manga earatig at eapit na bayan, 
^Dg labat nang tauo,i, pina-anyayaban 
sa malaquing toua niyong eabarian. 

Matanto nang bari sa AIejandria 
ang balitang ito gumayae pagdaea, 
labat nang consejo ang siyang easama 
manga eaballero ang eaaebay niya. 

Ha reinong Ungria nang silaj, dumating 
ang daquilang liesta di sueat sabibin 
sarisaring laro ang baodog at bayin 
at ang boong bayan ay lipos na tambing. 



— 57 — ' 

Nang sa eay D. Pedrong mabalitang sadyd 
dumatiag ang hari sa Alejandria, 
ang isdng eseuadron ay inihanda na 
mag si si salubong guinoong lahat na. 

Ang hari,t, ang reina,i, pinaqui-usapan 
sumalubong eayo sa inyong magulang, 
na houag maualang galang at pitagan 
ang bendici6n niya nang inyong maeamtan. 

Inilaead nanga ang eseuadron nila 
sabihin ang diquit tunog nang mtisiea, 
ang dalauang hari niyaong pagquiquita 
malaqui ang hiya nang isa.t, naog isa. 

Nag yaeap na sila nang puspos na galang 
sabihin pa baga pag eoeomustahan, 
reinang sumaiubong sampo ni D. Juan 
at nangag si panhie sa palaeio real. 

Agad nanieluhod itong n^ag asaua 
sa haring GoDzaIo bantog na Monarea, 
ga nag dalang hiya puso,t, alaala 
ang mahal na hari na eaniyang am^. 

Nag uiea pagdaea tindig manga mahai 
ano ang dahilan aco,i, linuhuran, x 
sagot nang manugang na haring D. Juan 
ang bendieion mo po sa aqui,i, paeamtan. 

Aeo po ang haring pat^y niyaong una 
naeasal sa iyong ande na prineesa, 
biniguiaa nang Dios aeong nabuhay pa 
mangyarlng maharap sa iyong talaga. 

Auo,i, nang matanto nang haring Gronzalo 
sabihin ang touang hindi mamageano, 
naogusap na agad ang uica,i, ganito 
cayo,i, pagpalain nang Personang tatlo. 



/ 



_ 58 — 

lAn^e ay quinalong at tuloy hinagean 
sampon ni D. Juan eaniyang manugang, 
tuloy iniupo isa sillang lodoean 
itong tatloDg hari nag aga-agapay. 

Sabihin pa baga ang malaquing ^esta 
may larong torneo at manga eomedia, 
at may ualong buan doon ay natira 
ang haring D. Pedro at ang bienan niya. 

Ano,i, nang matapos touang di ugali 
napaalam nanga ang mahal na hari, 
ang haring Goczalo sa anae na bunyi 
sabihin ang laquing lumbay dalamhati. 

Bunying si D. Pedro na taga Navarra 
ang siyang nag hatid sa Alejandria. 
doon namai, isang daraquilang fiesta 
bago^nag hiualay ang haring dalaua. 

At aug mag asaua loob na timtiman 
si doua Maria at hariog D. Juan, 
sila,i, nangag samang banayad hinusay 
dito saea doon sa Langit na bayan. 

Tiguilan co rito pili eong eapatid 
yaring pinag ugnay lieo-lieong auit, 
sa labis at eulang ang lalong matuid 
inaasahang eong eayo.i, magtataquip. 

Maguing palad co na,t, quilalaning utang 
sa inyo ang lubos na eapabayaan, 
di man maeabayad hangang nabubuhay 
Dios ang gaganti nang inyong pagtanao. 



Wi GATAPnSAN. i-^